بيان آيهء 48 لغت افترى : از افتراء به معناى دروغ گفتن و جعل كردن . اعراب إِثْماً عَظِيماً : مصدر منصوب است زيرا « افترى » بمناى « اثم » يعنى : « اثم اثما عظيما » نظير : « حمدته شكراً » . شان نزول كلبى گويد : اين آيه در بارهء مشركان يعنى وحشى و رفقايش نازل شد . زيرا هنگامى كه وى حمزه را كشت - كه به او وعده داده بودند كه حمزه را بكشد تا آزادش كنند و چون حمزه را كشت ، آزادش نكردند - و به مكه بازگشت او و رفقايش از كردار خود نادم شدند و نامه‌اى خدمت پيامبر نوشتند و پشيمانى خود را اعلام داشتند و نوشتند كه هيچ چيز مانع اسلام ما نيست جز اينكه در مكه از شما شنيديم كه شرك و قتل نفس و زنا مانع توبه است و ما همهء اينها را مرتكب شده‌ايم و اگر اين موانع در كار ما نبود به تو ايمان مىآورديم . از اينرو آيهء : « إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً » ( سوره مريم 60 ) نازل گرديد و پيغمبر ( ص ) آيه را براى وحشى و رفقايش فرستاد . چون آيه را خواندند ، نوشتند : اين هم شرط سختى است ، مىترسيم نتوانيم عمل صالحى انجام دهيم و صلاحيت تبعيت از اين آيه را پيدا نكنيم . از اينرو آيه : « إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ . . . » نازل گرديد و پيامبر گرامى آيه را براى ايشان فرستاد . آيه را قرائت كردند نوشتند ، مىترسيم از آن كسانى نباشيم كه مشيت الهى بر آمرزش ايشان تعلق گيرد ، لذا اين آيه نازل شد : يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ